Het Licht van de Ramadan als Cultureel Erfgoed van het Banjar-volk
Te midden van de levendige sfeer van de heilige maand Ramadan kent de Banjar-gemeenschap een unieke en betekenisvolle traditie: het Tanglong Festival. Voor de inwoners van Zuid-Kalimantan is dit festival veel meer dan een optocht van decoratieve lantaarns of een indrukwekkend visueel spektakel.
Het Tanglong Festival staat symbool voor saamhorigheid, spiritualiteit en liefde voor cultureel erfgoed dat van generatie op generatie is doorgegeven.
Het woord “tanglong” verwijst in de Banjar-taal naar decoratieve lantaarns die worden gemaakt van eenvoudige materialen zoals bamboe, rotan, papier en stof. Wanneer de avond valt, stralen deze lantaarns een prachtig licht uit en creëren zij een warme, religieuze sfeer vol hoop.
Het licht dat zij verspreiden verlicht niet alleen de omgeving, maar symboliseert ook de verlichting van het hart bij het verwelkomen van de zegeningen van de Ramadan.
Met het verstrijken van de tijd heeft het Tanglong Festival zich ontwikkeld tot meer dan alleen een lantaarnoptocht op het land. In Banjarmasin, bekend als de Stad van Duizend Rivieren, is deze traditie uitgegroeid tot een parade van versierde boten waarbij de rivier het centrale podium vormt.
Traditionele Banjar-boten worden versierd met fonkelende verlichting en culturele decoraties, wat een spectaculair schouwspel oplevert op de wateren van de Martapura-rivier.
Historische Wortels in de Badadamaran-traditie
Het Tanglong Festival heeft diepe historische wortels binnen de Banjar-gemeenschap. Voordat het bekend werd als het Tanglong Festival, stond deze traditie bekend als Badadamaran. Deze naam is afgeleid van damar, een hars van bomen die vroeger werd gebruikt als brandstof voor traditionele olielampen.
In het verleden, toen elektriciteit nog niet beschikbaar was in veel gebieden, gebruikten mensen damar-lampen als lichtbron. Tijdens bijzondere nachten in de Ramadan werden deze lampen aangestoken en in optochten door de dorpen gedragen.
De rijen lichtjes langs de wegen creëerden een sfeer die zowel plechtig als feestelijk was.
Deze traditie was ook nauw verbonden met Bagarakan Sahur, de gewoonte om bewoners voor de sahurmaaltijd wakker te maken via optochten en gezamenlijke activiteiten. Vanuit deze traditie ontstond het gebruik om lampen te versieren en lantaarns mee te dragen als onderdeel van de Ramadanvieringen.
Toen damar steeds moeilijker verkrijgbaar werd, stapten gemeenschappen over op petroleumlampen met stoffen lonten. Later werden deze vervangen door elektrische verlichting en moderne LED-technologie.
Hoewel de lichtbron veranderde, zijn de geest en culturele waarden van deze traditie tot op de dag van vandaag behouden gebleven.
Een Diepe Spirituele Betekenis
Wat het Tanglong Festival onderscheidt van gewone lantaarnfestivals is de sterke religieuze betekenis.
De traditie is nauw verbonden met de bijzondere nachten van de Ramadan, waaronder Nuzulul Qur’an, de oneven nachten die worden geassocieerd met Laylat al-Qadr, en de periode voorafgaand aan Eid al-Fitr.
Voor het Banjar-volk symboliseert het licht van de tanglong hoop op goddelijke leiding en zegeningen van Allah SWT. De brandende lantaarns vertegenwoordigen de reis van de mens naar goedheid, geloof en spirituele verlichting.
De festivalsfeer wordt doorgaans gekenmerkt door een sterke religieuze beleving. Mensen komen samen, ontmoeten elkaar en genieten van de schoonheid van de verlichting, terwijl zij de islamitische waarden blijven respecteren die de basis vormen van deze traditie.
Daarom wordt het Tanglong Festival niet alleen gezien als amusement, maar ook als een levende uitdrukking van spiritualiteit en cultuur binnen de gemeenschap.
Transformatie tot een Cultureel Toerismefestival
In de loop der tijd heeft het Tanglong Festival een opmerkelijke ontwikkeling doorgemaakt. Wat ooit begon als een eenvoudige lantaarnoptocht in dorpen, is uitgegroeid tot een van de belangrijkste culturele en toeristische evenementen van Zuid-Kalimantan.
Banjarmasin heeft deze traditie succesvol naar een breder publiek gebracht via het Tanglong Versierde Jukung Festival. De Martapura-rivier, die door de stad stroomt, verandert daarbij in een enorm podium waarop traditionele boten varen met indrukwekkende decoraties en kleurrijke verlichting.
De bijzonderheid van dit festival ligt in de combinatie van riviercultuur en islamitische Banjar-tradities. De weerspiegeling van de lichten op het water creëert een adembenemend nachtelijk panorama.
Duizenden bezoekers verzamelen zich om de versierde jukung- en kelotokboten langzaam voorbij te zien varen, terwijl zij culturele en religieuze thema’s presenteren.
Deze ontwikkeling laat zien dat lokale tradities zich kunnen aanpassen aan moderne tijden zonder hun oorspronkelijke identiteit te verliezen.
De Artistieke Schoonheid van Elke Tanglong
Een van de grootste aantrekkingskrachten van het Tanglong Festival is de creativiteit die in elke creatie wordt verwerkt. Moderne tanglong-lantaarns zijn niet langer eenvoudige lichtbronnen, maar uitgegroeid tot gedetailleerde kunstinstallaties.
Het frame wordt meestal gemaakt van bamboe of rotan en zorgvuldig met de hand samengesteld. De buitenkant wordt vervolgens bekleed met gekleurd papier of stof en versierd met uiteenlopende vormen en patronen.
Miniatuurmoskeeën, islamitische kalligrafie, traditionele Banjar-ornamenten en Sasirangan-motieven, het culturele symbool van Zuid-Kalimantan, komen vaak voor. Tijdens festivals met versierde boten kunnen de decoraties zelfs bewegende sculpturen, dynamische verlichting en spectaculaire visuele effecten bevatten.
Deze kunstwerken tonen het vermogen van lokale kunstenaars om traditionele en moderne elementen te combineren. Elke tanglong vormt een uiting van creativiteit en weerspiegelt de culturele rijkdom van het Banjar-volk.
